مشارکت‌کنندگان بازار

مشارکت‌کنندگان بازار یکی از مفاهیم بنیادین در چارچوب استاندارد حسابداری شماره ۴۲ است که نقش محوری در تعریف و اندازه‌گیری ارزش منصفانه ایفا می‌کند. این اصطلاح به گروهی فرضی از خریداران و فروشندگان در بازار اشاره دارد که واجد شرایط مشخصی هستند و تصمیم‌هایشان مبنای تعیین قیمت‌های بازارمحور است. هدف از تعریف این گروه، حذف سوگیری‌های خاص واحد تجاری و جایگزینی آن با نگرشی بی‌طرف، عمومی و اقتصادی است.

مطابق استاندارد، هنگام سنجش ارزش منصفانه، واحد تجاری نباید فقط بر مفروضات یا قصد و نیت خود تکیه کند؛ بلکه باید فرض کند که معامله میان مشارکت‌کنندگان بازار انجام می‌شود؛ حتی اگر در عمل چنین معامله‌ای صورت نگرفته باشد.

ویژگی‌های کلیدی مشارکت‌کنندگان بازار

1. مستقل بودن
   طرفین معامله باید مستقل از یکدیگر باشند. روابط وابسته یا کنترل‌کننده (مانند شرکت مادر و فرعی، یا شرکت‌های زیرمجموعه یک گروه) شرایط این تعریف را نقض می‌کند.
2. آگاهی و اطلاعات کافی
   مشارکت‌کنندگان بازار فرض می‌شوند که دارای اطلاعات مرتبط، قابل‌اتکا، و کافی در مورد دارایی یا بدهی، شرایط بازار، و عوامل اقتصادی تأثیرگذار هستند.
3. توانایی مالی برای انجام معامله
   این اشخاص یا واحدهای تجاری باید منابع مالی لازم برای خرید دارایی یا پذیرش بدهی را در اختیار داشته باشند.
4. تمایل به انجام معامله
   مشارکت‌کنندگان بازار تمایل دارند، نه الزام. یعنی بر اساس تحلیل عقلایی و ارزیابی شرایط، تصمیم به خرید یا فروش می‌گیرند؛ نه تحت فشار، بحران یا اجبار.
5. رفتار منطقی و اقتصادی
   آن‌ها فرض می‌شوند که برای کسب منافع اقتصادی اقدام می‌کنند و تصمیماتشان مبتنی بر تحلیل‌های مالی، مقایسه گزینه‌ها و انتظارات بازدهی است.

نقش مشارکت‌کنندگان بازار در سنجش ارزش منصفانه

در تعریف ارزش منصفانه آمده است:
«قیمتی که برای فروش یک دارایی یا انتقال یک بدهی در یک معامله منظم بین مشارکت‌کنندگان بازار در تاریخ اندازه‌گیری حاصل می‌شود.»
بنابراین، بدون تعریف دقیق این مشارکت‌کنندگان، سنجش ارزش منصفانه فاقد معنای مشخص خواهد بود.

واحد تجاری باید مفروضات خود را بر مبنای دیدگاه این مشارکت‌کنندگان تنظیم کند؛ یعنی حتی اگر قصد فروش دارایی را نداشته باشد یا استفاده خاصی از آن داشته باشد، باید بررسی کند که این گروه فرضی از بازار، حاضر است چه قیمتی برای آن بپردازد یا بپذیرد.

مثال‌های کاربردی

1. ارزیابی سهام معامله‌شونده در بورس
   شرکت الف برای سنجش ارزش منصفانه سهام بانک ملت، باید مفروض کند که این سهام در تاریخ گزارشگری بین مشارکت‌کنندگان بازار – یعنی خریداران و فروشندگان عادی بورس – معامله می‌شود، نه بر اساس قیمت خرید اولیه یا ارزش تحلیلی داخلی.
2. برآورد ارزش تجهیزات صنعتی خاص
   شرکت ب دارای تجهیزات تولیدی خاصی است. اگرچه قصد فروش ندارد، برای گزارشگری مالی باید بررسی کند که آیا مشارکت‌کنندگان بازار (مثلاً شرکت‌های مشابه یا فعالان صنعت) مایل به خرید این تجهیزات هستند و با چه قیمتی.
3. تعیین ارزش منصفانه املاک تجاری
   شرکت ج یک واحد تجاری در منطقه تجاری تهران دارد. در ارزیابی ارزش منصفانه، باید مفروضات قیمتی بر مبنای خریداران معمول این نوع ملک (مثل دفاتر شرکت‌ها، خرده‌فروشان، مؤسسات مالی) شکل گیرد، نه خریدار خاصی که حاضر است قیمت بالاتری بپردازد.

ملاحظات حرفه‌ای در تشخیص مفروضات مشارکت‌کنندگان بازار

• استفاده از داده‌های بازار واقعی و مقایسه‌پذیر
• مستندسازی مفروضات اقتصادی و منابع آن‌ها
• پرهیز از استفاده از دیدگاه خاص شرکت در مدل‌های ارزش‌گذاری
• بررسی اینکه آیا در شرایط خاص، مشارکت‌کنندگان بازار واقعاً حاضر به انجام معامله هستند یا خیر (مثلاً در بازارهای بحرانی)

نتیجه‌گیری

مشارکت‌کنندگان بازار، نقطه‌ی عزیمت در تمامی مفروضات استاندارد شماره ۴۲ درباره ارزش منصفانه هستند. درک صحیح این مفهوم به واحد تجاری کمک می‌کند تا از دیدگاه محدود، ذهنی یا خاص خود فراتر رفته و از دریچه‌ای بی‌طرف، منطقی و اقتصادی، ارزش دارایی‌ها و بدهی‌های خود را ارزیابی کند. این رویکرد، نه‌تنها به بهبود قابلیت اتکا و مقایسه‌پذیری صورت‌های مالی منجر می‌شود، بلکه موجب جلوگیری از ارزش‌گذاری‌های مصنوعی یا سوگیرانه می‌گردد.

این مفهوم بخشی از چارچوب استاندارد شماره ۴۲ است و در روزهای آینده، سایر اجزاء آن با همین سبک تحلیلی از طریق سایت و شبکه های اجتماعی انجمن حسابداران خبره ایران منتشر خواهند شد.
گردآوری، ترجمه و تدوین:
دکتر سید محمد باقرآبادی
انجمن حسابداران خبره ایران
نوآوری در اندیشه، پیشرو در عمل

معامله منظم

معامله منظم به معامله‌ای گفته می‌شود که در شرایط عادی بازار، بدون اجبار، اضطرار یا رفتار غیرمعمول انجام می‌شود و طرفین آن، یعنی فروشنده و خریدار، هر دو آگاه، مستقل و دارای تمایل کافی برای انجام معامله هستند. این مفهوم، جزء لاینفک تعریف ارزش منصفانه در استاندارد حسابداری شماره ۴۲ است و تضمین می‌کند که قیمت حاصل از چنین معامله‌ای، بازتابی واقعی از شرایط جاری بازار باشد، نه نتیجه فشارهای بیرونی یا وضعیت غیرعادی اقتصادی.

در بندهای آغازین استاندارد شماره ۴۲، ارزش منصفانه به‌صراحت مبتنی بر «معامله منظم» تعریف شده و هرگونه انحراف از این شرایط می‌تواند منجر به تخمین نادرست ارزش و ارائه‌ی اطلاعات گمراه‌کننده به استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی شود.

ویژگی‌های کلیدی معامله منظم

1. فقدان اجبار
   هیچ‌یک از طرفین معامله (اعم از خریدار یا فروشنده) تحت فشار مالی، حقوقی یا عملی برای انجام معامله قرار ندارند. اجبار ممکن است ناشی از بحران نقدینگی، نیاز فوری به دارایی، یا الزام ناشی از قانون یا قرارداد باشد.
2. تمایل متقابل طرفین
   هر دو طرف، با اراده آزاد و بدون اجبار، تصمیم به انجام معامله می‌گیرند. این تمایل باید مستند، منطقی و متناسب با شرایط بازار باشد.
3. دسترسی به اطلاعات کافی
   طرفین معامله باید به اطلاعات کافی، مرتبط و قابل اتکا درباره دارایی یا بدهی موردنظر، شرایط بازار، و ریسک‌های اقتصادی دسترسی داشته باشند.
4. زمان کافی برای بازاریابی
   دارایی یا بدهی موردنظر باید به‌صورت معقول و به‌اندازه‌ی کافی در معرض بازار قرار گرفته باشد تا مشارکت‌کنندگان بازار فرصت ارزیابی، مقایسه و تصمیم‌گیری داشته باشند.
5. انجام معامله در بازار فعال یا باصرفه‌تر
   در حالت ایده‌آل، معامله منظم در بازاری انجام می‌شود که فعال یا باصرفه‌تر بوده و بیشترین حجم و اطلاعات در آن جریان دارد.

چرا معامله منظم در سنجش ارزش منصفانه حیاتی است؟

در صورتی که معامله تحت شرایطی غیرعادی انجام شود (مانند مزایده اضطراری، ورشکستگی، فروش اجباری، یا فقدان بازاریابی مناسب)، قیمت حاصل از آن نمی‌تواند نماینده‌ی ارزش منصفانه باشد. استفاده از چنین قیمت‌هایی ممکن است باعث کم‌نمایی یا بیش‌نمایی ارزش دارایی‌ها و بدهی‌ها در صورت‌های مالی شود.

استاندارد شماره ۴۲ تأکید دارد که حتی اگر قیمت مشاهده‌شده از بازار در دسترس باشد، واحد تجاری باید بررسی کند که آیا معامله واقعاً «منظم» بوده یا نه. در غیر این صورت، آن قیمت نباید مستقیماً به‌عنوان ارزش منصفانه استفاده شود.

مثال‌های کاربردی

1. فروش استاندارد ملک تجاری در بازار آزاد
   شرکت الف ملکی را با درج آگهی در سامانه‌های رسمی و پس از مذاکره با چندین خریدار، با قیمتی مشخص به فروش می‌رساند. این معامله، چون در شرایط بازار آزاد، بدون اجبار، و با بازاریابی کافی انجام شده، یک معامله منظم محسوب می‌شود.
2. فروش اضطراری تجهیزات کارخانه‌ای
   شرکت ب برای پرداخت بدهی بانکی، ناچار می‌شود تجهیزات خود را سریعاً به پایین‌ترین قیمت بفروشد. این معامله به‌دلیل اجبار زمانی و مالی، «منظم» تلقی نمی‌شود و قیمت آن، مبنای مناسبی برای سنجش ارزش منصفانه نیست.
3. مزایده ملک مصادره‌شده توسط بانک
   بانک ج یک ملک مصادره‌ای را در قالب مزایده فوری به فروش می‌رساند. به‌دلیل نبود زمان کافی برای بازاریابی و احتمال عدم تمایل واقعی خریداران، معامله حاصل‌شده از این فرآیند «منظم» نخواهد بود.

ملاحظات حرفه‌ای برای تشخیص معامله منظم

• بررسی مدت زمان بازاریابی دارایی یا بدهی
• ارزیابی وضعیت مالی فروشنده در زمان معامله
• وجود مستندات مبنی بر رضایت و تمایل هر دو طرف
• شناسایی آثار بحران‌های اقتصادی یا حقوقی بر شرایط معامله
• پرس‌وجو درباره رقابتی بودن فرآیند پیشنهاد قیمت

نتیجه‌گیری

«معامله منظم» بنیان صحت و قابلیت اتکای ارزش منصفانه است. درک درست از این مفهوم و تشخیص دقیق آن، به واحدهای تجاری کمک می‌کند تا از قیمت‌های تحریف‌شده، نوسان‌دار یا ناشی از شرایط خاص فاصله بگیرند و ارزش‌هایی بازارمحور، بی‌طرف و مرتبط با شرایط اقتصادی واقعی را در صورت‌های مالی ارائه دهند. قضاوت حرفه‌ای و مستندسازی در تعیین منظم بودن معامله، نقشی اساسی در کیفیت گزارشگری مالی ایفا می‌کند.

این مفهوم بخشی از چارچوب استاندارد شماره ۴۲ است و در روزهای آینده، سایر اجزاء آن با همین سبک تحلیلی از طریق سایت و شبکه های اجتماعی انجمن حسابداران خبره ایران منتشر خواهند شد.
گردآوری، ترجمه و تدوین:
دکتر سید محمد باقرآبادی
انجمن حسابداران خبره ایران
نوآوری در اندیشه، پیشرو در عمل

معاملات قابل مشاهده در بازار

معاملات قابل مشاهده در بازار به آن دسته از دادوستدهایی اطلاق می‌شود که اطلاعات آن‌ها به‌صورت شفاف، قابل دسترس و مستند در بازار وجود دارد و می‌تواند به‌عنوان مبنایی معتبر برای سنجش ارزش منصفانه مورد استفاده قرار گیرد. این مفهوم یکی از ارکان حیاتی در چارچوب استاندارد حسابداری شماره ۴۲ است، زیرا کیفیت و قابلیت اتکای اندازه‌گیری ارزش منصفانه، مستقیماً به میزان دسترسی به داده‌های واقعی بازار وابسته است.

در این چارچوب، معاملات قابل مشاهده کمک می‌کنند تا وابستگی به برآوردهای ذهنی، مفروضات داخلی یا قضاوت‌های پرریسک کاهش یابد و ارزش منصفانه تا حد ممکن با داده‌های عینی بازار پشتیبانی شود.

ویژگی‌های کلیدی معاملات قابل مشاهده در بازار

1. قابل دسترسی بودن برای عموم
   اطلاعات این معاملات در منابعی مانند بورس‌ها، سامانه‌های معاملاتی رسمی، گزارش‌های قیمت‌گذاری عمومی یا سایر منابع باز و رسمی در دسترس است.
2. مبتنی بر دارایی یا بدهی مشابه یا یکسان
   این معاملات یا بر روی اقلام دقیقاً یکسان انجام شده‌اند، یا اقلامی که از نظر ویژگی‌های اقتصادی، ریسک، زمان سررسید، موقعیت جغرافیایی و سایر شرایط، با دارایی یا بدهی مورد اندازه‌گیری «قابل مقایسه» هستند.
3. بازتاب واقعیت‌های جاری بازار
   تنها معاملاتی که در شرایط عادی و بدون اجبار انجام شده‌اند (یعنی «معامله منظم») و قیمت آن‌ها نماینده وضعیت فعلی بازار باشد، قابل اتکاء محسوب می‌شوند.
4. پایه‌گذار سطوح ۱ و ۲ در سلسله‌مراتب ارزش منصفانه
   وجود چنین معاملات، امکان استفاده از ورودی‌های سطح ۱ (در صورت یکسان بودن کامل) یا سطح ۲ (در صورت شباهت بالا و تعدیلات محدود) را فراهم می‌کند.

جایگاه در استاندارد شماره ۴۲

استاندارد تأکید دارد که در صورت وجود معاملات قابل مشاهده، واحد تجاری الزام دارد از آن‌ها استفاده کند و نباید به‌سرعت به مدل‌های پیچیده یا برآوردهای سطح ۳ متوسل شود. این الزام برای ارتقاء قابلیت اتکای اندازه‌گیری و کاهش قضاوت‌های ذهنی طراحی شده است.

همچنین، در بندهای مربوط به تکنیک‌های ارزش‌گذاری، صراحتاً ذکر شده است که ورودی‌های قابل مشاهده حاصل از معاملات بازار، نسبت به ورودی‌های غیرقابل مشاهده اولویت دارند.

تمایز با ورودی‌های غیرقابل مشاهده

کاربردهای عملی در حسابداری ارزش منصفانه

1. قیمت سهام بورسی
   شرکت الف، سهام شرکت ملی مس ایران را در بورس تهران نگهداری می‌کند. قیمت معاملات روزانه‌ی این سهم به‌عنوان معامله‌ای کاملاً قابل مشاهده، مبنای اندازه‌گیری ارزش منصفانه در سطح ۱ قرار می‌گیرد.
2. اوراق مشارکت مشابه با ویژگی‌های تعدیل‌شده
   شرکت ب، اوراقی دارد که مشابه اوراق مشارکت منتشره توسط بانک مرکزی است. اگرچه تفاوت‌هایی جزئی در سررسید یا نرخ دارد، قیمت بازار این اوراق می‌تواند پس از تعدیل‌های محدود، به‌عنوان مبنای سطح ۲ استفاده شود.
3. قیمت‌گذاری املاک بر اساس معاملات منطقه‌ای
   در ارزیابی ملک صنعتی شرکت ج، تحلیل‌گر به معاملات رسمی ثبت‌شده برای املاکی مشابه در همان منطقه مراجعه می‌کند. قیمت‌های این معاملات – به شرط نظم و شفافیت – می‌توانند ورودی سطح ۲ محسوب شوند.

چالش‌ها و ملاحظات حرفه‌ای

• اطمینان از منظم بودن معامله: اگر معامله تحت فشار یا اضطرار انجام شده باشد (مثلاً فروش فوری دارایی برای تسویه بدهی)، قیمت حاصل از آن نباید به‌عنوان ورودی قابل اتکا تلقی شود.
• تعیین میزان مقایسه‌پذیری دارایی‌ها: حتی معاملات مشابه نیازمند بررسی دقیق ویژگی‌های اقتصادی، شرایط بازار و تفاوت‌های جغرافیایی هستند.
• در دسترس بودن اطلاعات: در برخی بازارها، شفافیت پایین و نبود اطلاعات عمومی، مانع استفاده از این معاملات می‌شود.
• بروزرسانی و مربوط بودن اطلاعات: داده‌های قدیمی یا خارج از بازه‌ی زمانی گزارشگری نمی‌توانند نشانگر شرایط جاری بازار باشند.

نتیجه‌گیری

معاملات قابل مشاهده در بازار، بنیان اساسی برای اندازه‌گیری ارزش منصفانه با بالاترین سطح قابلیت اتکا و شفافیت هستند. استفاده صحیح از این داده‌ها، نه‌تنها از انحرافات ذهنی جلوگیری می‌کند، بلکه اعتبار صورت‌های مالی و اعتماد ذی‌نفعان را نیز به‌طور محسوسی افزایش می‌دهد. در عین حال، تشخیص معاملات واقعی، منظم و قابل استناد، نیازمند مهارت تحلیلی، بررسی مستندات و قضاوت حرفه‌ای قوی است.

این مفهوم بخشی از چارچوب استاندارد شماره ۴۲ است و در روزهای آینده، سایر اجزاء آن با همین سبک تحلیلی از طریق سایت و شبکه های اجتماعی انجمن حسابداران خبره ایران منتشر خواهند شد.
گردآوری، ترجمه و تدوین:
دکتر سید محمد باقرآبادی
انجمن حسابداران خبره ایران
نوآوری در اندیشه، پیشرو در عمل

اندازه‌گیری مبتنی بر ویژگی‌های واحد تجاری

اندازه‌گیری مبتنی بر ویژگی‌های واحد تجاری به رویکردی در ارزش‌گذاری اطلاق می‌شود که تمرکز آن بر شرایط خاص، اهداف داخلی، و مفروضات مدیریتی خود واحد تجاری است، نه شرایط کلی بازار. این نوع اندازه‌گیری، در تضاد ماهوی با «اندازه‌گیری مبتنی بر بازار» قرار دارد که زیربنای استاندارد حسابداری شماره ۴۲ را تشکیل می‌دهد.

در چارچوب این استاندارد، هرجا از مفهوم ارزش منصفانه سخن گفته می‌شود، صراحتاً تأکید می‌گردد که نباید از مفروضات خاص واحد تجاری استفاده شود، بلکه باید به مفروضات بازار رجوع کرد. به همین دلیل، اندازه‌گیری مبتنی بر ویژگی‌های خاص شرکت، نه تنها جایگاهی در سنجش ارزش منصفانه ندارد، بلکه استفاده از آن در این چارچوب، موجب انحراف از اصول استاندارد و کاهش قابلیت مقایسه می‌گردد.

ویژگی‌های کلیدی اندازه‌گیری مبتنی بر ویژگی‌های واحد تجاری

1. وابسته به نیت مدیریت
   در این رویکرد، قصد شرکت (مثلاً نگهداری، مصرف داخلی، استفاده خاص، یا فروش به مشتری خاص) تأثیر مستقیم بر ارزش‌گذاری دارد.
2. بر اساس اطلاعات داخلی
   استفاده از داده‌هایی چون طرح‌های تجاری، مفروضات پیش‌بینی شده توسط مدیریت، برآوردهای خاص، نرخ بازده داخلی یا هزینه فرصت داخلی.
3. تمرکز بر استفاده خاص دارایی یا بدهی
   ارزش‌گذاری ممکن است براساس نوع مصرف ویژه شرکت، مشتری خاص، یا فرآیند داخلی صورت گیرد، حتی اگر آن دارایی در بازار آزاد، ارزشی متفاوت داشته باشد.
4. فاقد مفروضات بازارمحور
   برخلاف رویکرد بازار، در این نوع اندازه‌گیری فرض نمی‌شود که طرفین معامله آگاه، مستقل، و مایل به معامله در بازار عمومی باشند.
5. پایین بودن قابلیت اتکا و مقایسه
   چون این رویکرد بر اطلاعات داخلی و شرایط خاص هر شرکت متکی است، نتیجه‌ی آن برای استفاده‌کنندگان برون‌سازمانی قابل اتکا و مقایسه‌پذیر نخواهد بود.

تمایز با اندازه‌گیری مبتنی بر بازار

مثال‌

1. تجهیزات تخصصی کارخانه‌ای
   شرکت الف، دستگاهی بسیار خاص برای فرآیند تولید داخلی خود دارد که در بازار کاربرد ندارد. اگر شرکت بخواهد آن را ارزش‌گذاری کند و فرض کند که فقط برای خودش ارزش دارد، این یک اندازه‌گیری مبتنی بر ویژگی‌های واحد تجاری است و نمی‌تواند مبنای سنجش ارزش منصفانه باشد.
2. قرارداد فروش به مشتری خاص
   شرکت ب با مشتری خاصی قرارداد بلندمدت فروش انحصاری دارد و فرض می‌کند ارزش دارایی‌هایش با این مشتری بیشتر است. استفاده از این فرضیات در سنجش ارزش منصفانه قابل‌قبول نیست.
3. توسعه ملک برای پروژه داخلی
   شرکت ج ملکی دارد که قصد دارد آن را برای ساخت دفتر مرکزی توسعه دهد. حتی اگر در استفاده داخلی، ارزش ملک برای شرکت بسیار بالا باشد، سنجش ارزش منصفانه باید براساس قیمت بازار فروش به طرف مستقل صورت گیرد.

نتیجه‌گیری

در استاندارد شماره ۴۲، تأکید شده که ارزش منصفانه باید بر پایه فرضیات مشارکت‌کنندگان بازار تعیین شود و مفروضات خاص واحد تجاری نباید در آن دخالت داده شود. بنابراین، اندازه‌گیری مبتنی بر ویژگی‌های واحد تجاری از دایره ارزش منصفانه خارج است و استفاده از آن ممکن است منجر به گزارشگری نادرست، کاهش شفافیت، و افزایش قضاوت‌های شخصی شود.

درک صحیح این تمایز، به حسابداران، حسابرسان و تحلیل‌گران کمک می‌کند تا از بروز سوگیری‌های درونی در فرآیند ارزش‌گذاری جلوگیری کرده و چارچوب استاندارد را به‌درستی اجرا نمایند.

این مفهوم بخشی از چارچوب استاندارد شماره ۴۲ است و در روزهای آینده، سایر اجزاء آن با همین سبک تحلیلی از طریق سایت و شبکه های اجتماعی انجمن حسابداران خبره ایران منتشر خواهند شد.
گردآوری، ترجمه و تدوین:
دکتر سید محمد باقرآبادی
انجمن حسابداران خبره ایران
نوآوری در اندیشه، پیشرو در عمل

اندازه‌گیری مبتنی بر بازار

اندازه‌گیری مبتنی بر بازار یکی از پایه‌ای‌ترین اصول حاکم بر استاندارد حسابداری شماره ۴۲ است که کل مفهوم «ارزش منصفانه» را از سایر مبانی اندازه‌گیری در حسابداری متمایز می‌کند. این نوع اندازه‌گیری، بر اطلاعات و مفروضاتی اتکا دارد که از بازار به‌دست آمده‌اند و منعکس‌کننده رفتار و نگرش مشارکت‌کنندگان بازار نسبت به دارایی یا بدهی موردنظر در تاریخ گزارشگری هستند.

برخلاف اندازه‌گیری‌های مبتنی بر ارزش خاص واحد تجاری – که به عوامل درون‌سازمانی و شرایط اختصاصی بنگاه وابسته‌اند – اندازه‌گیری مبتنی بر بازار، به‌دنبال بازتاب صادقانه و بی‌طرفانه‌ی شرایط واقعی بازار است. این رویکرد، زیربنای اصلی تعریف ارزش منصفانه در بندهای ابتدایی استاندارد بوده و مبنای شکل‌گیری سلسله‌مراتب ورودی‌ها، روش‌های ارزش‌گذاری و الزامات افشا را تشکیل می‌دهد.

ویژگی‌های کلیدی اندازه‌گیری مبتنی بر بازار

1. نگاه از بیرون، نه درون
   تمرکز این رویکرد بر این است که ارزش یک دارایی یا بدهی، بر اساس دیدگاه بازار و بر مبنای فرض‌های منطقی مشارکت‌کنندگان مستقل تعیین شود، نه براساس ارزش خاص یا مزیت رقابتی واحد تجاری.
2. فرض بر وجود بازار شفاف
   حتی اگر بازار فعال برای یک دارایی یا بدهی خاص وجود نداشته باشد، واحد تجاری باید از مفروضات بازارمحور برای تخمین ارزش استفاده کند؛ این مفروضات باید با داده‌های مشاهده‌پذیر و مدل‌های منطقی پشتیبانی شوند.
3. عدم وابستگی به نیت مدیریت
   در این روش، ارزش یک دارایی یا بدهی صرف‌نظر از آنچه مدیریت «قصد» دارد با آن انجام دهد (نگهداری، فروش، استفاده خاص، یا تغییر کاربری) تعیین می‌شود. به‌عبارت دیگر، قصد واحد تجاری در قیمت‌گذاری لحاظ نمی‌گردد.
4. برابری دسترسی اطلاعاتی
   همه مشارکت‌کنندگان بازار فرض می‌شوند که به اطلاعات مشابه و به‌روز درباره شرایط دارایی، بازار، و عوامل اقتصادی مرتبط دسترسی دارند. بنابراین، ارزیابی بر اساس دیدگاه گروهی از فعالان بازار است، نه یک شرکت خاص.
5. مبنای قیمت خروج در بازار
   ارزش تعیین‌شده در اندازه‌گیری مبتنی بر بازار، معادل قیمتی است که دارایی در بازار آزاد به فروش می‌رسد یا بدهی در همان بازار منتقل می‌شود. این رویکرد با قیمت‌های قراردادی، تاریخی یا داخلی تفاوت ماهوی دارد.

ارتباط با سایر اجزاء استاندارد ۴۲

• ارزش منصفانه، طبق تعریف، مفهومی کاملاً مبتنی بر بازار است. بنابراین، هرجا صحبت از سنجش ارزش منصفانه است، به‌صورت ضمنی اندازه‌گیری باید «بازارمحور» باشد.
• تکنیک‌های ارزش‌گذاری مانند روش بازار، روش درآمد یا روش هزینه، همگی باید به‌نحوی طراحی و اجرا شوند که بر مبنای مفروضات بازار باشند، نه مفروضات خاص مدیریت.
• سلسله‌مراتب ورودی‌ها در ارزش منصفانه نیز، از ورودی‌های قابل مشاهده‌ی بازار آغاز می‌شود (سطح ۱) و تا ورودی‌های غیرمشاهده‌پذیر می‌رسد (سطح ۳)، اما حتی در سطح ۳ هم فرض بازار باید حفظ شود.

چالش‌ها و نکات حرفه‌ای

1. بازارهای غیرشفاف یا غیر فعال: در بسیاری از دارایی‌ها مانند املاک خاص، طرح‌های نوآورانه یا ابزارهای مالی پیچیده، بازار فعال وجود ندارد. در این شرایط، تحلیل‌گر باید مفروضات بازارمحور را با استفاده از داده‌های مقایسه‌ای و تکنیک‌های پیشرفته استخراج کند.
2. تداخل با استراتژی شرکت: ممکن است شرکت برنامه داشته باشد دارایی‌ای را نگهدارد یا از آن استفاده خاصی کند، اما اندازه‌گیری مبتنی بر بازار، آن را براساس قابلیت فروش در بازار آزاد قیمت‌گذاری می‌کند. این تعارض گاهی موجب سوءتفاهم در بین استفاده‌کنندگان گزارش‌های مالی می‌شود.
3. لزوم قضاوت حرفه‌ای قوی: استفاده از مفروضات بازارمحور در غیاب داده‌های مشاهده‌پذیر نیاز به تجربه، تسلط بر بازار هدف و مهارت در مدل‌سازی دارد.

مثال‌های کاربردی

1. ارزیابی سهام بورسی
   شرکت الف سهامی از شرکت پالایش نفت تبریز دارد که در بورس معامله می‌شود. ارزش منصفانه این سهم در تاریخ گزارشگری معادل قیمت پایانی بازار است، حتی اگر شرکت قصد نگهداری بلندمدت آن را داشته باشد.
2. برآورد ارزش مجدد ملک تجاری
   شرکت ب، ساختمانی برای مقاصد اداری دارد ولی تصمیم گرفته آن را بفروشد. حتی اگر ساختمان مشتری خاص داشته باشد، قیمت برآوردی باید براساس مفروضات بازار (قیمت‌های معاملات اخیر در منطقه، شرایط فیزیکی ملک، سطح تقاضا) انجام شود، نه ارزش داخلی ملک برای شرکت.
3. ابزار مالی مشتقه خارج از بورس
   شرکت ج قرارداد آتی خرید ارز دارد که در بازار آزاد معامله نمی‌شود. شرکت برای سنجش ارزش منصفانه، باید از نرخ‌های مبادله‌ای روز بازار، نرخ بهره بدون ریسک و انحراف معیار نوسانات ارز استفاده کند – نه نرخ توافقی در قرارداد.

جمع‌بندی

اندازه‌گیری مبتنی بر بازار، عنصر بنیادینی است که باعث اعتبار، قابلیت مقایسه و شفافیت در گزارشگری مالی بر پایه ارزش منصفانه می‌شود. این رویکرد با نادیده گرفتن ویژگی‌ها و اهداف خاص واحد تجاری، تمرکز را بر آنچه بازار حاضر است بپردازد یا بپذیرد قرار می‌دهد. اجرای صحیح آن، به‌ویژه در شرایط نبود بازار فعال یا پیچیدگی دارایی‌ها، نیازمند تسلط فنی، آشنایی با ابزارهای ارزش‌گذاری و قضاوت حرفه‌ای قوی است.

این مفهوم بخشی از چارچوب استاندارد شماره ۴۲ است و در روزهای آینده، سایر اجزاء آن با همین سبک تحلیلی از طریق سایت و شبکه های اجتماعی انجمن حسابداران خبره ایران منتشر خواهند شد.
گردآوری، ترجمه و تدوین:
دکتر سید محمد باقرآبادی
انجمن حسابداران خبره ایران
نوآوری در اندیشه، پیشرو در عمل

سنجش ارزش منصفانه

سنجش ارزش منصفانه، یکی از مفاهیم کلیدی در استاندارد حسابداری شماره ۴۲ است که چارچوبی واحد برای اندازه‌گیری ارزش منصفانه دارایی‌ها و بدهی‌ها فراهم می‌کند. برخلاف سایر مبانی اندازه‌گیری که بر مبنای هزینه یا ارزش خاص واحد تجاری استوارند، سنجش ارزش منصفانه بر پایه دیدگاه بازار و مفروضات مشارکت‌کنندگان بازار قرار دارد. این مفهوم، معیار مشترکی برای گزارشگری مالی در حوزه‌های مختلف، از جمله ابزارهای مالی، دارایی‌های زیستی، ترکیب‌های تجاری، و سرمایه‌گذاری‌ها ارائه می‌دهد.

تعریف استاندارد

بر اساس استاندارد، ارزش منصفانه عبارت است از:
قیمتی که برای فروش یک دارایی یا انتقال یک بدهی در یک معامله منظم بین مشارکت‌کنندگان بازار در تاریخ اندازه‌گیری به‌دست می‌آید.
این تعریف بر قیمت خروج تمرکز دارد؛ یعنی قیمتی که در بازار می‌توان از محل فروش یک دارایی یا انتقال یک بدهی کسب کرد، نه قیمتی که برای خرید آن پرداخت شده است.

ویژگی‌ها و ارکان اصلی

1. رویکرد بازارمحور
   سنجش ارزش منصفانه بر پایه داده‌ها و شرایط بازار انجام می‌شود، نه براساس نیت، برنامه یا شرایط خاص واحد تجاری.
2. مبنای خروجی
   تمرکز بر قیمت خروج (و نه قیمت ورود) موجب می‌شود گزارشگری مالی بیشتر بازتابی از ارزش مبادله‌پذیر اقلام در بازار باشد.
3. تاریخ مشخص
   ارزش منصفانه در یک تاریخ معین (معمولاً تاریخ ترازنامه) اندازه‌گیری می‌شود و به وقایع قبل یا بعد از آن کاری ندارد.
4. معامله منظم
   مفروض بر این است که معامله در شرایط عادی، بدون فشار یا اجبار، و در محیطی رقابتی انجام شده است.
5. مشارکت‌کنندگان بازار
   افرادی مستقل، آگاه، دارای توانایی و تمایل به انجام معامله در شرایط جاری بازار، به‌عنوان پایه محاسبه در نظر گرفته می‌شوند.
6. بازار مرجع
   در وهله نخست، بازار اصلی که بیشترین حجم یا فعالیت را دارد مبنا قرار می‌گیرد. در غیاب آن، بازاری که از نظر اقتصادی باصرفه‌تر است انتخاب می‌شود.

سلسله‌مراتب ارزش منصفانه

استاندارد، ورودی‌های مورد استفاده برای سنجش ارزش منصفانه را به سه سطح طبقه‌بندی می‌کند:

کاربردها در گزارشگری مالی

• اندازه‌گیری دارایی‌ها و بدهی‌ها در حوزه‌هایی مانند سرمایه‌گذاری‌های قابل معامله، ابزارهای مشتقه، دارایی‌های زیستی، و ترکیب‌های تجاری.
• بازتاب شرایط جاری بازار به‌جای اطلاعات تاریخی یا برآوردهای درونی.
• کمک به مقایسه‌پذیری و شفافیت صورت‌های مالی در میان واحدهای تجاری مختلف.

چالش‌ها و الزامات حرفه‌ای

1. نبود بازار فعال: در مواردی مانند دارایی‌های نامشهود خاص یا ابزارهای غیرمعمول، تعیین ارزش منصفانه نیازمند قضاوت و تکنیک‌های پیشرفته ارزش‌گذاری است.
2. استفاده از مدل‌های پیچیده: در غیاب قیمت‌های سطح ۱ یا ۲، لازم است از رویکردهایی مانند مدل جریان‌های نقدی تنزیل‌شده، روش‌های مقایسه‌ای یا رویکرد هزینه استفاده شود.
3. ریسک‌های بازار و اعتباری: عواملی مانند قابلیت نقدشوندگی پایین یا احتمال نکول طرف مقابل باید در سنجش لحاظ شوند.
4. لزوم مستندسازی کامل: استفاده از ورودی‌های سطح ۳، نیازمند افشا و توجیه مفروضات کلیدی در یادداشت‌های توضیحی است.

مثال‌های کاربردی

1. سهام پذیرفته‌شده در بورس: شرکت الف، سهام بانک ملت را نگهداری می‌کند. قیمت پایانی سهام در پایان سال ۱۸۰۰ تومان است. این قیمت، ورودی سطح ۱ محسوب شده و برای سنجش ارزش منصفانه استفاده می‌شود.
2. ابزار مالی غیرمعامله‌شونده: شرکت ب، اوراق اختیار معامله‌ای دارد که در بازار ثانویه معامله نمی‌شود. با استفاده از نرخ‌های بازار و پارامترهای مدل‌سازی، ارزش منصفانه برآورد می‌شود (ورودی سطح ۲).
3. حق اختراع فناوری: شرکت ج، گواهی ثبت اختراعی دارد که فاقد بازار فعال است. با استفاده از جریان‌های نقدی مورد انتظار و نرخ تنزیل مناسب، ارزش آن برآورد می‌شود (ورودی سطح ۳).

افشا و شفافیت

واحد تجاری ملزم است:

• سطح ورودی مورد استفاده را افشا کند.
• تکنیک ارزش‌گذاری و مفروضات کلیدی را توضیح دهد.
• برای ورودی‌های سطح ۳، تحلیل حساسیت و آثار تغییرات در مفروضات اصلی را ارائه دهد.
• هرگونه انتقال بین سطوح را با دلایل مستند گزارش دهد.

جمع‌بندی

سنجش ارزش منصفانه، با تأکید بر شرایط بازار و قیمت خروج، اطلاعاتی به‌روز و تصمیم‌یار در اختیار استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی قرار می‌دهد. با وجود مزایای قابل‌توجه، اجرای آن نیازمند درک عمیق از بازار، توانمندی در ارزش‌گذاری، و رعایت الزامات افشا و مستندسازی است. به‌ویژه در شرایط اقتصادی بی‌ثبات یا در بازارهای کمتر شفاف، اتکای صرف به سنجش ارزش منصفانه می‌تواند چالش‌برانگیز باشد و مستلزم قضاوت حرفه‌ای قوی خواهد بود.

این مفهوم بخشی از چارچوب استاندارد شماره ۴۲ است و در روزهای آینده، سایر اجزاء آن با همین سبک تحلیلی از طریق سایت و شبکه های اجتماعی انجمن حسابداران خبره ایران  منتشر خواهند شد.

گردآوری، ترجمه و تدوین:
دکتر سید محمد باقرآبادی
انجمن حسابداران خبره ایران
نوآوری در اندیشه، پیشرو در عمل

پذیرش تعدیل‌شده با رویکرد گذشته‌نگر

معرفی مفهوم:
این مفهوم در حسابداری به معنای پذیرش تعدیل‌شده با رویکرد گذشته‌نگر است. پذیرش تعدیل‌شده با رویکرد گذشته‌نگر (Modified Retrospective Adoption) به روشی اشاره دارد که در آن یک واحد تجاری استاندارد حسابداری جدید، مانند استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران معادل IFRS 15، را از ابتدای دوره جاری یا اولین دوره ارائه‌شده اعمال می‌کند، بدون بازنمایی کامل صورت‌های مالی دوره‌های گذشته. در این روش، اثرات تجمعی اعمال استاندارد جدید در ابتدای دوره جاری (یا اولین دوره ارائه‌شده) به‌عنوان تعدیل در مانده‌های افتتاحیه (مانند سود انباشته) ثبت می‌شود، و دوره‌های گذشته طبق استانداردهای قبلی ارائه می‌شوند. در چارچوب بخش انتقال و افشا استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران و قسمت مشابه در IFRS 15، این روش به‌عنوان گزینه‌ای ساده‌تر در مقایسه با پذیرش کامل با رویکرد گذشته‌نگر معرفی شده و برای کاهش پیچیدگی انتقال به استاندارد جدید استفاده می‌شود. این مفهوم برای ارائه اطلاعات مالی شفاف و قابل درک در هنگام تغییر استانداردها حیاتی است.

ویژگی‌ها و اهمیت:
پذیرش تعدیل‌شده با رویکرد گذشته‌نگر دارای ویژگی‌های زیر است:

• عدم بازنمایی دوره‌های گذشته: برخلاف روش کامل، صورت‌های مالی دوره‌های گذشته (مانند سال‌های مقایسه‌ای) تعدیل یا بازنمایی نمی‌شوند و طبق استانداردهای قبلی ارائه می‌شوند.
• تعدیل اثرات تجمعی: اثرات تجمعی اعمال استاندارد جدید در ابتدای دوره جاری یا اولین دوره ارائه‌شده در مانده‌های افتتاحیه (مانند سود انباشته) ثبت می‌شود.
• سادگی نسبی: این روش نسبت به پذیرش کامل با رویکرد گذشته‌نگر نیاز به داده‌های تاریخی کمتری دارد و بار اجرایی کمتری را تحمیل می‌کند.
• افشای گسترده: واحد تجاری باید اثرات انتقال و تفاوت‌های ناشی از استاندارد جدید را به‌صورت شفاف افشا کند تا قابلیت مقایسه حفظ شود.

اهمیت این مفهوم در بخش انتقال و افشا استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران و قسمت مشابه در IFRS 15 به این دلیل است که پذیرش تعدیل‌شده با رویکرد گذشته‌نگر به واحدهای تجاری امکان می‌دهد تا با هزینه و پیچیدگی کمتر به استاندارد جدید منتقل شوند، در حالی که همچنان اطلاعات مفیدی برای ذی‌نفعان ارائه می‌دهند. این روش به‌ویژه برای واحدهایی که دسترسی به داده‌های تاریخی محدود دارند یا منابع کافی برای بازنمایی کامل دوره‌های گذشته ندارند، مناسب است. با این حال، عدم بازنمایی دوره‌های گذشته ممکن است قابلیت مقایسه بین دوره‌ها را کاهش دهد، که نیازمند افشای دقیق است. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، این روش تعادل بین ساده‌سازی انتقال و حفظ شفافیت را فراهم می‌کند. این مفهوم در صنایعی مانند خرده‌فروشی، فناوری، خدمات، و تولید که قراردادهای متنوعی دارند، کاربرد گسترده‌ای دارد.

کاربرد در استاندارد حسابداری:
طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، پذیرش تعدیل‌شده با رویکرد گذشته‌نگر یکی از دو روش اصلی (در کنار پذیرش کامل با رویکرد گذشته‌نگر) برای انتقال به استاندارد جدید است. فرآیند اعمال این روش شامل مراحل زیر است:

1. شناسایی اثرات استاندارد جدید: واحد تجاری باید تأثیرات استاندارد شماره ۴۳ (مانند تغییر در زمان‌بندی یا مبلغ درآمد) را بر قراردادهای موجود در ابتدای دوره جاری یا اولین دوره ارائه‌شده ارزیابی کند.
2. محاسبه اثرات تجمعی: اثرات تجمعی اعمال استاندارد جدید (مانند تغییر در درآمد یا بدهی‌های ناشی از قرارداد) در ابتدای دوره جاری محاسبه شده و به‌عنوان تعدیل در مانده‌های افتتاحیه (مانند سود انباشته) ثبت می‌شود.
3. عدم تعدیل دوره‌های گذشته: صورت‌های مالی دوره‌های گذشته (مانند سال‌های مقایسه‌ای) طبق استانداردهای قبلی ارائه می‌شوند و بازنمایی نمی‌شوند.
4. ارائه و افشا: واحد تجاری باید اثرات تجمعی انتقال را در یادداشت‌های توضیحی افشا کند، از جمله تغییرات در سود انباشته، دارایی‌ها، و بدهی‌ها، و توضیح دهد که دوره‌های گذشته تعدیل نشده‌اند.

طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، واحد تجاری می‌تواند از معافیت‌های عملی (مانند عدم اعمال استاندارد به قراردادهای تکمیل‌شده قبل از تاریخ انتقال) برای کاهش پیچیدگی استفاده کند. این روش نیازمند مستندسازی دقیق اثرات تجمعی، مفروضات، و شواهد پشتیبان است.

چالش‌ها و پیچیدگی‌ها:
اعمال پذیرش تعدیل‌شده با رویکرد گذشته‌نگر با چالش‌هایی مواجه است، از جمله:

• کاهش قابلیت مقایسه: عدم بازنمایی دوره‌های گذشته ممکن است مقایسه‌پذیری بین دوره‌های مالی را کاهش دهد، که برای تحلیل‌گران و سرمایه‌گذاران چالش‌برانگیز است. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، واحد تجاری باید این محدودیت را از طریق افشای دقیق جبران کند.
• محاسبه اثرات تجمعی: تعیین اثرات تجمعی استاندارد جدید در ابتدای دوره جاری نیازمند تحلیل قراردادهای موجود است، که ممکن است به داده‌های تاریخی یا قضاوت حرفه‌ای وابسته باشد.
• نیاز به افشای گسترده: واحد تجاری باید تفاوت‌های ناشی از استاندارد جدید و استاندارد قبلی را به‌صورت شفاف افشا کند، که مستلزم مستندسازی دقیق است.
• قضاوت حرفه‌ای: ارزیابی اثرات استاندارد جدید بر قراردادها، به‌ویژه در مواردی که اطلاعات ناقص است، ممکن است پیچیده باشد و به تفسیرهای متفاوت منجر شود.
• تأثیر بر ذی‌نفعان: تغییرات در مانده‌های افتتاحیه ممکن است درک ذی‌نفعان از عملکرد مالی را تحت تأثیر قرار دهد، که نیازمند توضیحات شفاف است.

برای رفع این چالش‌ها، واحدهای تجاری باید از سیستم‌های اطلاعاتی قوی، داده‌های معتبر، و مشاوره با حسابرسان یا کارشناسان مالی استفاده کنند تا اطمینان حاصل شود که پذیرش تعدیل‌شده با رویکرد گذشته‌نگر با الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15) هم‌راستا است.

مثال‌های عملی:

1. خرده‌فروشی: یک فروشگاه زنجیره‌ای در سال ۲۰۲۵ استاندارد شماره ۴۳ را با پذیرش تعدیل‌شده با رویکرد گذشته‌نگر اعمال می‌کند. قراردادهای فروش ۲۰۲۴ که شامل تخفیف‌های متغیر بودند، در ابتدای ۲۰۲۵ بازنگری می‌شوند. اثر تجمعی کاهش درآمد ۲۰ میلیون تومان در سود انباشته ابتدای ۲۰۲۵ ثبت می‌شود. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، صورت‌های مالی ۲۰۲۴ تعدیل نمی‌شوند، و اثرات افشا می‌شوند.

2. ساخت‌وساز: یک شرکت پیمانکاری قراردادهای بلندمدت خود را در سال ۲۰۲۵ بازنگری می‌کند. یک پروژه ۲۰۲۴ که درآمد آن با روش مقطع زمانی ثبت شده بود، باید با روش در طول زمان شناسایی شود. اثر تجمعی کاهش درآمد ۱۰۰ میلیون تومان در سود انباشته ابتدای ۲۰۲۵ ثبت می‌شود. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، صورت‌های مالی ۲۰۲۴ بدون تغییر ارائه شده و اثرات افشا می‌شوند.

3. فناوری: یک شرکت نرم‌افزاری قراردادهای خدمات ابری ۲۰۲۴ را در سال ۲۰۲۵ بازنگری می‌کند. تعهدات پشتیبانی که قبلاً یکجا ثبت شده بودند، به‌عنوان تعهدات در طول زمان شناسایی می‌شوند. اثر تجمعی کاهش درآمد ۳۰ میلیون تومان در سود انباشته ابتدای ۲۰۲۵ ثبت می‌شود. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، صورت‌های مالی ۲۰۲۴ تعدیل نشده و اثرات در یادداشت‌ها افشا می‌شوند.

تأثیر بر گزارشگری مالی:
پذیرش تعدیل‌شده با رویکرد گذشته‌نگر به‌طور مستقیم بر مانده‌های افتتاحیه دوره جاری و ارائه درآمد، دارایی‌ها، و بدهی‌ها تأثیر می‌گذارد. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، این روش ساده‌تر از روش کامل است، اما به دلیل عدم بازنمایی دوره‌های گذشته، ممکن است قابلیت مقایسه بین دوره‌ها را کاهش دهد. برای مثال، کاهش سود انباشته در ابتدای دوره جاری به دلیل تعدیلات ممکن است درک ذی‌نفعان از عملکرد مالی را تحت تأثیر قرار دهد، که نیازمند افشای شفاف است. این استاندارد تأکید دارد که واحد تجاری باید اثرات تجمعی و دلایل عدم تعدیل دوره‌های گذشته را به‌صورت دقیق افشا کند تا اعتماد ذی‌نفعان حفظ شود.

افشا و شفافیت:
بخش افشای استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران و قسمت مشابه در IFRS 15 الزام می‌کنند که واحدهای تجاری اطلاعات مربوط به پذیرش تعدیل‌شده با رویکرد گذشته‌نگر را در یادداشت‌های توضیحی صورت‌های مالی افشا کنند. این افشا شامل موارد زیر است:

• شرح روش پذیرش تعدیل‌شده با رویکرد گذشته‌نگر و دلایل انتخاب آن.
• اثرات کمی و کیفی تعدیلات بر مانده‌های افتتاحیه، از جمله تغییرات در سود انباشته، دارایی‌ها، و بدهی‌ها.
• قضاوت‌های حرفه‌ای و مفروضات اعمال‌شده در محاسبه اثرات تجمعی.
• توضیح اینکه دوره‌های گذشته تعدیل نشده‌اند و تأثیر آن بر قابلیت مقایسه.

این افشا، طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، به ذی‌نفعان امکان می‌دهد تا تأثیرات انتقال به استاندارد جدید را درک کرده و به گزارش‌های مالی اعتماد بیشتری داشته باشند.

گردآوری، ترجمه و تدوین
دکتر سید محمد باقرآبادی

انجمن حسابداران خبره ایران
نوآوری در اندیشه، پیشرو در عمل

این مفهوم در حسابداری به معنای پذیرش کامل با رویکرد گذشته‌نگر است. پذیرش کامل با رویکرد گذشته‌نگر به روشی اشاره دارد که در آن یک واحد تجاری استاندارد حسابداری جدید، مانند استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران معادلIFRS 15، را به‌گونه‌ای اعمال می‌کند که تمام دوره‌های مالی گذشته ارائه‌شده در صورت‌های مالی با استفاده از الزامات استاندارد جدید بازنگری و بازنمایی شوند، گویی این استاندارد از ابتدا وجود داشته است. این روش شامل تعدیل تمام صورت‌های مالی دوره‌های گذشته، از جمله ترازنامه، صورت سود و زیان، و یادداشت‌های توضیحی است. در چارچوب بخش انتقال و افشا استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران و قسمت مشابه در IFRS 15، پذیرش کامل با رویکرد گذشته‌نگر به‌عنوان یکی از گزینه‌های انتقال برای اعمال استاندارد جدید معرفی شده و برای ارائه اطلاعات مالی قابل مقایسه و شفاف در دوره‌های مختلف استفاده می‌شود. این مفهوم برای اطمینان از یکنواختی گزارشگری مالی و افزایش اعتماد ذی‌نفعان حیاتی است.

ویژگی‌ها و اهمیت:
پذیرش کامل با رویکرد گذشته‌نگر دارای ویژگی‌های زیر است:

• بازنمایی تمام دوره‌ها: تمام صورت‌های مالی دوره‌های گذشته که در گزارش‌های جاری ارائه می‌شوند، با استفاده از الزامات استاندارد جدید بازنمایی می‌شوند.
• تعدیل گذشته‌نگر: اثرات استاندارد جدید به‌صورت گذشته‌نگر به دوره‌های قبلی اعمال شده و مانده‌های افتتاحیه (مانند سود انباشته) تعدیل می‌شوند.
• افزایش قابلیت مقایسه: این روش امکان مقایسه یکنواخت اطلاعات مالی بین دوره‌های مختلف را فراهم می‌کند، که برای تحلیل‌گران و سرمایه‌گذاران ارزشمند است.
• نیاز به مستندسازی گسترده: اجرای این روش نیازمند داده‌های تاریخی دقیق و مستندات قوی برای تعدیل دوره‌های گذشته است.

اهمیت این مفهوم در بخش انتقال و افشا استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران و قسمت مشابه در IFRS 15 به این دلیل است که پذیرش کامل با رویکرد گذشته‌نگر اطلاعات مالی را به شکلی یکنواخت و قابل مقایسه ارائه می‌دهد، که تصمیم‌گیری ذی‌نفعان را بهبود می‌بخشد. بدون این روش، مقایسه عملکرد مالی بین دوره‌هایی که با استانداردهای مختلف تهیه شده‌اند، دشوار خواهد بود. برای مثال، اگر یک واحد تجاری استاندارد شماره ۴۳ را بدون تعدیل دوره‌های گذشته اعمال کند، ممکن است تغییرات در درآمد به دلیل استاندارد جدید با تغییرات واقعی عملکرد اشتباه گرفته شود. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، این روش شفافیت و قابلیت اتکای گزارش‌های مالی را افزایش داده و اعتماد سرمایه‌گذاران و تحلیل‌گران را تقویت می‌کند. این مفهوم در صنایعی مانند فناوری، ساخت‌وساز، مخابرات، و خرده‌فروشی که قراردادهای پیچیده و بلندمدت رایج‌اند، کاربرد گسترده‌ای دارد.

کاربرد در استاندارد حسابداری:
طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، پذیرش کامل با رویکرد گذشته‌نگر یکی از دو روش اصلی (در کنار روش گذشته‌نگر تعدیل‌شده) برای انتقال به استاندارد جدید است. فرآیند اعمال این روش شامل مراحل زیر است:

1. شناسایی اثرات استاندارد جدید: واحد تجاری باید تأثیرات استاندارد شماره ۴۳ (مانند تغییر در زمان‌بندی یا مبلغ درآمد) را بر تمام قراردادهای موجود و گذشته ارزیابی کند.
2. تعدیل دوره‌های گذشته: تمام صورت‌های مالی دوره‌های گذشته که در گزارش جاری ارائه می‌شوند (مانند سال‌های مقایسه‌ای) با استفاده از الزامات استاندارد جدید بازنمایی می‌شوند. این شامل تعدیل مانده‌های افتتاحیه (مانند سود انباشته) در قدیمی‌ترین دوره ارائه‌شده است.
3. محاسبه اثرات تجمعی: اثرات تجمعی اعمال استاندارد جدید در ابتدای قدیمی‌ترین دوره ارائه‌شده (مانند ابتدای سال مالی قبل) محاسبه و در ترازنامه تعدیل می‌شود.
4. ارائه و افشا: واحد تجاری باید صورت‌های مالی تعدیل‌شده را ارائه کرده و اثرات انتقال را در یادداشت‌های توضیحی افشا کند، از جمله تغییرات در درآمد، دارایی‌ها، و بدهی‌ها.

طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، واحد تجاری می‌تواند از معافیت‌های عملی (مانند عدم بازنمایی قراردادهای تکمیل‌شده قبل از تاریخ انتقال) برای کاهش پیچیدگی استفاده کند، اما این معافیت‌ها باید به‌صورت شفاف افشا شوند. این روش نیازمند مستندسازی دقیق داده‌های تاریخی، محاسبات تعدیل، و شواهد پشتیبان است.

چالش‌ها و پیچیدگی‌ها:
اعمال پذیرش کامل با رویکرد گذشته‌نگر با چالش‌هایی مواجه است، از جمله:

• نیاز به داده‌های تاریخی گسترده: بازنمایی دوره‌های گذشته نیازمند دسترسی به داده‌های دقیق قراردادها، معاملات، و اطلاعات مالی قدیمی است، که ممکن است در دسترس نباشد یا ناقص باشد. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، واحد تجاری باید از منابع معتبر و مستندات موجود استفاده کند.
• پیچیدگی محاسبات: تعدیل صورت‌های مالی چندین دوره، به‌ویژه در قراردادهای بلندمدت یا پیچیده، زمان‌بر و نیازمند محاسبات دقیق است.
• قضاوت حرفه‌ای: تعیین اثرات استاندارد جدید بر قراردادهای گذشته ممکن است نیازمند قضاوت حرفه‌ای باشد، به‌ویژه در مواردی که اطلاعات تاریخی ناکافی است.
• هزینه و منابع: اجرای این روش هزینه‌بر است و به منابع انسانی، سیستم‌های اطلاعاتی، و مشاوره با حسابرسان نیاز دارد.
• تأثیر بر ذی‌نفعان: تعدیلات گذشته‌نگر ممکن است درک ذی‌نفعان از عملکرد گذشته را تغییر دهد، که نیازمند توضیحات شفاف است.

برای رفع این چالش‌ها، واحدهای تجاری باید از سیستم‌های اطلاعاتی پیشرفته، داده‌های تاریخی معتبر، و مشاوره با حسابرسان یا کارشناسان مالی استفاده کنند تا اطمینان حاصل شود که پذیرش کامل با رویکرد گذشته‌نگر با الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15) هم‌راستا است.

مثال‌های عملی:

1. خرده‌فروشی: یک فروشگاه زنجیره‌ای در سال ۲۰۲۵ استاندارد شماره ۴۳ را با پذیرش کامل با رویکرد گذشته‌نگر اعمال می‌کند. قراردادهای فروش ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ که شامل تخفیف‌های متغیر بودند، بازنگری می‌شوند. درآمد سال ۲۰۲۳ از ۵۰۰ میلیون تومان به ۴۸۰ میلیون تومان تعدیل می‌شود، زیرا تخفیف‌ها با روش ارزش مورد انتظار برآورد شده‌اند. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، سود انباشته ابتدای ۲۰۲۳ تعدیل شده و صورت‌های مالی ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ بازنمایی می‌شوند.

2. ساخت‌وساز: یک شرکت پیمانکاری قراردادهای بلندمدت خود را با استاندارد شماره ۴۳ بازنگری می‌کند. یک پروژه ساختمانی در سال ۲۰۲۴ که درآمد آن با روش مقطع زمانی ثبت شده بود، به روش در طول زمان تغییر می‌کند. درآمد سال ۲۰۲۴ از ۱ میلیارد تومان به ۹۰۰ میلیون تومان کاهش می‌یابد، با تعدیل سود انباشته ابتدای ۲۰۲۴. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، صورت‌های مالی ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ بازنمایی شده و اثرات افشا می‌شوند.

3. فناوری: یک شرکت نرم‌افزاری قراردادهای خدمات ابری ۲۰۲۳ را بازنگری می‌کند. تعهدات پشتیبانی که قبلاً به‌صورت یکجا ثبت شده بودند، به‌عنوان تعهدات در طول زمان شناسایی می‌شوند. درآمد سال ۲۰۲۳ از ۲۰۰ میلیون تومان به ۱۸۰ میلیون تومان تعدیل می‌شود. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، ترازنامه ابتدای ۲۰۲۳ و صورت‌های مالی ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ بازنمایی می‌شوند.

تأثیر بر گزارشگری مالی:
پذیرش کامل با رویکرد گذشته‌نگر به‌طور مستقیم بر مبلغ و ارائه درآمد، دارایی‌ها، و بدهی‌های گزارش‌شده در دوره‌های گذشته و جاری تأثیر می‌گذارد. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، این روش قابلیت مقایسه بین دوره‌های مالی را افزایش می‌دهد، اما ممکن است تغییرات قابل توجهی در ارقام گذشته ایجاد کند، که درک ذی‌نفعان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. برای مثال، کاهش درآمد دوره‌های گذشته به دلیل تعدیلات ممکن است نگرانی‌هایی در مورد عملکرد گذشته ایجاد کند، حتی اگر این تغییرات ناشی از استاندارد جدید باشند. این استاندارد تأکید دارد که واحد تجاری باید اثرات تعدیلات را به‌صورت شفاف افشا کرده و از مستندات قوی برای پشتیبانی از محاسبات خود استفاده کند تا اعتماد ذی‌نفعان حفظ شود.

افشا و شفافیت:
بخش افشای استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران و قسمت مشابه در IFRS 15 الزام می‌کنند که واحدهای تجاری اطلاعات مربوط به پذیرش کامل با رویکرد گذشته‌نگر را در یادداشت‌های توضیحی صورت‌های مالی افشا کنند. این افشا شامل موارد زیر است:

• شرح روش پذیرش کامل با رویکرد گذشته‌نگر و دلایل انتخاب آن.
• اثرات کمی و کیفی تعدیلات بر صورت‌های مالی دوره‌های گذشته، از جمله تغییرات در درآمد، سود انباشته، دارایی‌ها، و بدهی‌ها.
• قضاوت‌های حرفه‌ای و مفروضات اعمال‌شده در بازنمایی دوره‌های گذشته.
• هرگونه معافیت عملی استفاده‌شده و تأثیر آن بر گزارشگری مالی.

این افشا، طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، به ذی‌نفعان امکان می‌دهد تا تأثیرات انتقال به استاندارد جدید را درک کرده و به گزارش‌های مالی اعتماد بیشتری داشته باشند.

گردآوری، ترجمه و تدوین
دکتر سید محمد باقرآبادی

انجمن حسابداران خبره ایران
نوآوری در اندیشه، پیشرو در عمل

این مفهوم در حسابداری به معنای مابه‌ازای غیرنقدی است. مابه‌ازای غیرنقدی (Non-cash Consideration) به هرگونه ارزش یا دارایی غیرنقدی اطلاق می‌شود که یک واحد تجاری در ازای انتقال کالا یا خدمات به مشتری دریافت می‌کند، مانند دارایی‌های فیزیکی (مانند تجهیزات)، دارایی‌های نامشهود (مانند حق اختراع)، یا خدمات (مانند تبلیغات متقابل). این نوع مابه‌ازا برخلاف پرداخت‌های نقدی یا معادل نقدی، نیازمند ارزیابی ارزش منصفانه برای تعیین قیمت معامله است. در چارچوب بخش تعیین قیمت معامله استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران و قسمت مشابه در IFRS 15، مابه‌ازای غیرنقدی به‌عنوان بخشی از قیمت معامله در نظر گرفته شده و تأثیر مستقیمی بر مبلغ درآمد شناسایی‌شده دارد. این مفهوم برای اطمینان از ثبت دقیق ارزش اقتصادی معامله در صورت‌های مالی و جلوگیری از تحریف درآمد حیاتی است.

ویژگی‌ها و اهمیت:
مابه‌ازای غیرنقدی دارای ویژگی‌های زیر است:

• تنوع در شکل: شامل دارایی‌های مشهود (مانند ماشین‌آلات)، دارایی‌های نامشهود (مانند نرم‌افزار یا برند)، یا خدمات (مانند مشاوره) می‌شود.
• اندازه‌گیری به ارزش منصفانه: مابه‌ازای غیرنقدی باید به ارزش منصفانه در تاریخ دریافت یا تعهد به دریافت ارزیابی شود.
• نیاز به برآورد: در صورت نبود بازار فعال برای دارایی یا خدمت دریافت‌شده، ارزش‌گذاری ممکن است به روش‌های برآوردی وابسته باشد.
• تأثیر بر قیمت معامله: ارزش مابه‌ازای غیرنقدی مستقیماً در قیمت معامله لحاظ شده و برای تخصیص به تعهدات عملکردی استفاده می‌شود.

اهمیت این مفهوم در بخش تعیین قیمت معامله استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران و قسمت مشابه در IFRS 15 به این دلیل است که مابه‌ازای غیرنقدی می‌تواند مبلغ درآمد گزارش‌شده را به‌طور قابل توجهی تحت تأثیر قرار دهد. عدم ارزیابی صحیح ارزش منصفانه مابه‌ازای غیرنقدی ممکن است به بیش‌اظهاری یا کم‌اظهاری درآمد منجر شود، که تصویر نادرستی از عملکرد مالی ارائه می‌دهد. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، مابه‌ازای غیرنقدی باید به ارزش منصفانه اندازه‌گیری شود تا ارزش اقتصادی واقعی معامله منعکس گردد. این مفهوم در صنایعی مانند فناوری، رسانه، تولید، و تجارت مبادله‌ای (Barter Transactions) که پرداخت‌های غیرنقدی رایج هستند، کاربرد گسترده‌ای دارد.

کاربرد در استاندارد حسابداری:
طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، مابه‌ازای غیرنقدی در مرحله سوم چارچوب پنج‌مرحله‌ای شناسایی درآمد (تعیین قیمت معامله) برای محاسبه قیمت معامله مورد توجه قرار می‌گیرد. فرآیند حسابداری مابه‌ازای غیرنقدی شامل مراحل زیر است:

1. شناسایی مابه‌ازای غیرنقدی: واحد تجاری باید دارایی‌ها یا خدمات غیرنقدی وعده‌داده‌شده توسط مشتری را، مانند تجهیزات، حق اختراع، یا خدمات متقابل، شناسایی کند.
2. اندازه‌گیری ارزش منصفانه: مابه‌ازای غیرنقدی باید به ارزش منصفانه در تاریخ دریافت یا تعهد به دریافت اندازه‌گیری شود. ارزش منصفانه بر اساس استاندارد حسابداری شماره ۴۲ ایران معادل IFRS 13 تعیین می‌شود. اگر ارزش منصفانه مستقیماً قابل تعیین نباشد، ارزش منصفانه کالا یا خدمات ارائه‌شده توسط واحد تجاری مبنا قرار می‌گیرد.
3. تخصیص به قیمت معامله: ارزش مابه‌ازای غیرنقدی به‌عنوان بخشی از قیمت معامله در نظر گرفته شده و به‌صورت متناسب به تعهدات عملکردی تخصیص می‌یابد.
4. شناسایی درآمد و دارایی: درآمد بر اساس ارزش منصفانه مابه‌ازای غیرنقدی در زمان ایفای تعهدات عملکردی شناسایی می‌شود. دارایی غیرنقدی دریافت‌شده (مانند تجهیزات) طبق استانداردهای مربوطه (مانند استاندارد شماره ۱۱ یا ۱۷ ایران) ثبت می‌شود.

طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، واحد تجاری باید روش‌های ارزش‌گذاری و مفروضات مورد استفاده را مستند کرده و در صورت تغییر ارزش منصفانه دارایی دریافت‌شده (مانند کاهش ارزش)، تعدیلات لازم را اعمال کند.

چالش‌ها و پیچیدگی‌ها:
حسابداری مابه‌ازای غیرنقدی با چالش‌هایی مواجه است، از جمله:

• عدم وجود بازار فعال: اگر دارایی یا خدمت غیرنقدی در بازار فعال معامله نشود، تعیین ارزش منصفانه دشوار است. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، واحد تجاری باید از روش‌های برآوردی مانند ارزش‌گذاری مستقل یا ارزش کالای ارائه‌شده استفاده کند.
• قضاوت حرفه‌ای: ارزیابی ارزش منصفانه نیازمند قضاوت حرفه‌ای است، که ممکن است به تفسیرهای متفاوت منجر شود و یکنواختی گزارشگری را به خطر بیندازد.
• معاملات مبادله‌ای: در معاملات مبادله‌ای که هر دو طرف مابه‌ازای غیرنقدی ارائه می‌دهند، تعیین ارزش منصفانه هر دو طرف پیچیده است و نیاز به تحلیل دقیق دارد.
• تغییرات در ارزش دارایی: اگر ارزش دارایی غیرنقدی پس از دریافت کاهش یابد (مانند استهلاک یا افت بازار)، ممکن است نیاز به ثبت کاهش ارزش طبق استانداردهای مربوطه باشد.
• مستندسازی شواهد: اثبات ارزش منصفانه مابه‌ازای غیرنقدی نیازمند مستندات قوی، مانند گزارش‌های ارزش‌گذاری، داده‌های بازار، یا قراردادهای مشابه، است.

برای رفع این چالش‌ها، واحدهای تجاری باید از مدل‌های ارزش‌گذاری معتبر، داده‌های بازار، و مشاوره با کارشناسان مالی یا حسابرسان استفاده کنند تا اطمینان حاصل شود که حسابداری مابه‌ازای غیرنقدی با الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15) هم‌راستا است.

مثال‌های عملی:

1. تکنولوژی: یک شرکت نرم‌افزاری خدمات ابری به ارزش ۱۰ میلیون تومان ارائه می‌دهد و در ازای آن، مشتری یک سرور سخت‌افزاری با ارزش منصفانه ۱۰ میلیون تومان (بر اساس گزارش ارزش‌گذاری بازار) تحویل می‌دهد. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، درآمد ۱۰ میلیون تومان در زمان ارائه خدمات شناسایی شده و سرور به‌عنوان دارایی با ارزش ۱۰ میلیون تومان طبق استاندارد شماره ۱۱ ایران ثبت می‌شود.

2. رسانه و تبلیغات: یک شرکت تبلیغاتی خدمات بازاریابی به ارزش ۵ میلیون تومان ارائه می‌دهد و در ازای آن، مشتری فضای تبلیغاتی در یک وب‌سایت به ارزش منصفانه ۵ میلیون تومان (بر اساس نرخ‌های بازار) ارائه می‌کند. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، درآمد ۵ میلیون تومان در زمان ارائه خدمات تبلیغاتی شناسایی شده و فضای تبلیغاتی به‌عنوان دارایی نامشهود طبق استاندارد شماره ۱۷ ایران ثبت می‌شود.

3. تولید صنعتی: یک شرکت تولیدی تجهیزات صنعتی را به ارزش ۵۰ میلیون تومان تحویل می‌دهد و در ازای آن، مشتری حق اختراع یک فناوری جدید با ارزش منصفانه ۵۰ میلیون تومان (بر اساس ارزش‌گذاری مستقل) ارائه می‌دهد. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، درآمد ۵۰ میلیون تومان در زمان تحویل تجهیزات شناسایی شده و حق اختراع به‌عنوان دارایی نامشهود ثبت می‌شود.

تأثیر بر گزارشگری مالی:
مابه‌ازای غیرنقدی به‌طور مستقیم بر مبلغ درآمد و دارایی‌های گزارش‌شده تأثیر می‌گذارد. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، برآورد نادرست ارزش منصفانه مابه‌ازای غیرنقدی می‌تواند به بیش‌اظهاری یا کم‌اظهاری درآمد منجر شود. برای مثال، اگر ارزش یک دارایی غیرنقدی بیش از حد برآورد شود، درآمد به‌صورت غیرواقعی افزایش می‌یابد، که می‌تواند تصمیم‌گیری ذی‌نفعان را گمراه کند. این استاندارد تأکید دارد که واحدهای تجاری باید فرآیندهای ارزش‌گذاری مابه‌ازای غیرنقدی را مستند کرده و از منابع معتبر برای پشتیبانی از برآوردهای خود استفاده کنند تا قابلیت اتکای صورت‌های مالی حفظ شود.

افشا و شفافیت:
بخش افشای استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران و قسمت مشابه در IFRS 15 الزام می‌کنند که واحدهای تجاری اطلاعات مربوط به مابه‌ازای غیرنقدی را در یادداشت‌های توضیحی صورت‌های مالی افشا کنند. این افشا شامل موارد زیر است:

• ماهیت و نوع مابه‌ازای غیرنقدی دریافت‌شده (مانند دارایی‌های مشهود یا خدمات).
• روش‌ها و مفروضات مورد استفاده برای تعیین ارزش منصفانه مابه‌ازای غیرنقدی.
• تأثیر مابه‌ازای غیرنقدی بر قیمت معامله و درآمد گزارش‌شده.
• قضاوت‌های حرفه‌ای اعمال‌شده در ارزش‌گذاری و هرگونه عدم قطعیت مرتبط.

این افشا، طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، به ذی‌نفعان امکان می‌دهد تا ریسک‌های مرتبط با ارزش‌گذاری مابه‌ازای غیرنقدی را ارزیابی کرده و به گزارش‌های مالی اعتماد بیشتری داشته باشند.

گردآوری، ترجمه و تدوین
دکتر سید محمد باقرآبادی

انجمن حسابداران خبره ایران
نوآوری در اندیشه، پیشرو در عمل

جناب آقای سید محمد باقر آبادی
دبیر کل محترم انجمن حسابداران خبره ایران

درگذشت مادر گرامیتان را صمیمانه تسلیت عرض می‌نماییم.
از درگاه خداوند متعال برای آن مرحومه، رحمت واسعه و برای جنابعالی و خانواده محترم، صبر و سلامتی آرزومندیم.

با احترام
همکاران و انجمن حسابداران خبره ایران

#هرروزیک_مفهوم
جزء مالی با اهمیت (Significant Financing Component)

این مفهوم در حسابداری به معنای جزء مالی با اهمیت است. جزء مالی با اهمیت (Significant Financing Component)  به شرایطی در یک قرارداد با مشتری اشاره دارد که زمان‌بندی پرداخت‌ها (چه به‌صورت پیش‌پرداخت و چه پرداخت‌های تأخیری) تأثیر قابل توجهی بر ارزش منصفانه مابه‌ازای دریافتی دارد، به دلیل ارزش زمانی پول. این جزء نشان‌دهنده تأمین مالی ضمنی است که واحد تجاری به مشتری (در پرداخت‌های تأخیری) یا مشتری به واحد تجاری (در پیش‌پرداخت‌ها) ارائه می‌دهد. در چارچوب بخش تعیین قیمت معامله استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران و قسمت مشابه در IFRS 15، جزء مالی با اهمیت برای تنظیم قیمت معامله به ارزش فعلی و شناسایی درآمد به شکلی که منعکس‌کننده ارزش اقتصادی واقعی باشد، مورد توجه قرار می‌گیرد. این مفهوم برای اطمینان از گزارشگری مالی دقیق و منصفانه در قراردادهای بلندمدت یا با شرایط پرداخت غیرمعمول حیاتی است.

ویژگی‌ها و اهمیت:
جزء مالی با اهمیت دارای ویژگی‌های زیر است:

• ارزش زمانی پول: فاصله زمانی قابل توجه بین انتقال کالا یا خدمت و دریافت پرداخت، ارزش مابه‌ازا را تحت تأثیر قرار می‌دهد، که نیازمند تنظیم به ارزش فعلی است.
• تأثیر بر قیمت معامله: مبلغ معامله باید با استفاده از نرخ تنزیل مناسب (مانند نرخ بهره ضمنی یا نرخ استقراض) تعدیل شود تا اثر تأمین مالی منعکس گردد.
• کاربرد در پرداخت‌های غیرهمزمان: این جزء در قراردادهایی با پیش‌پرداخت‌های زودهنگام یا پرداخت‌های اقساطی بلندمدت رایج است.
• استثنای قراردادهای کوتاه‌مدت: در قراردادهای با دوره کمتر از یک سال، اثر جزء مالی ممکن است ناچیز تلقی شده و نیازی به تنظیم نمی باشد.

اهمیت این مفهوم در بخش تعیین قیمت معامله استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران و قسمت مشابه در IFRS 15 به این دلیل است که عدم توجه به جزء مالی با اهمیت می‌تواند به شناسایی نادرست درآمد منجر شود. برای مثال، اگر درآمد یک قرارداد با پرداخت‌های اقساطی بلندمدت بدون تنظیم ارزش زمانی پول ثبت شود، درآمد به‌صورت غیرواقعی افزایش می‌یابد، که تصویر نادرستی از عملکرد مالی ارائه می‌دهد. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، شناسایی و تنظیم جزء مالی با اهمیت اطمینان می‌دهد که درآمد منعکس‌کننده ارزش اقتصادی واقعی مابه‌ازای دریافتی است. این مفهوم در صنایعی مانند املاک، خودروسازی، تجهیزات صنعتی، و خدمات فناوری که قراردادهای بلندمدت با شرایط پرداخت متنوع رایج‌اند، کاربرد گسترده‌ای دارد.

کاربرد در استاندارد حسابداری:
طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، جزء مالی با اهمیت در مرحله سوم چارچوب پنج‌مرحله‌ای شناسایی درآمد (تعیین قیمت معامله) برای تنظیم قیمت معامله به ارزش فعلی مورد توجه قرار می‌گیرد. فرآیند اعمال این مفهوم شامل مراحل زیر است:

1. ارزیابی وجود جزء مالی: واحد تجاری باید بررسی کند آیا زمان‌بندی پرداخت‌ها تأثیر قابل توجهی بر ارزش مابه‌ازای دریافتی دارد. این شامل تحلیل فاصله زمانی بین انتقال کالا یا خدمت و پرداخت، و همچنین نرخ سود بازار است.
2. محاسبه ارزش فعلی: اگر جزء مالی با اهمیت وجود داشته باشد، مابه‌ازای وعده‌داده‌شده باید با استفاده از نرخ تنزیل مناسب (مانند نرخ بهره ضمنی قرارداد یا نرخ استقراض واحد تجاری) به ارزش فعلی تنظیم شود. این نرخ باید منعکس‌کننده ریسک اعتباری و شرایط بازار باشد.
3. تخصیص و شناسایی درآمد: قیمت معامله تنظیم‌شده به تعهدات عملکردی تخصیص می‌یابد، و درآمد بر اساس ایفای تعهدات شناسایی می‌شود. بهره ضمنی (درآمد یا هزینه) جداگانه و طبق استانداردهای ابزارهای مالی (مانند IFRS 9 یا معادل آن در ایران) ثبت می‌شود.
4. بازنگری و مستندسازی: واحد تجاری باید نرخ تنزیل و مفروضات مورد استفاده را مستند کرده و در صورت تغییر شرایط اقتصادی (مانند نرخ‌های بهره)، برآوردهای خود را بازنگری کند.

طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، در قراردادهای با دوره کمتر از یک سال، واحد تجاری می‌تواند از تنظیم جزء مالی چشم‌پوشی کند، مشروط بر اینکه اثر آن ناچیز باشد. همچنین، اگر زمان‌بندی پرداخت به دلایل غیرمالی (مانند تضمین کیفیت) باشد، ممکن است جزء مالی با اهمیت تلقی نشود.

چالش‌ها و پیچیدگی‌ها:
شناسایی و حسابداری جزء مالی با اهمیت با چالش‌هایی مواجه است، از جمله:

• تعیین نرخ تنزیل مناسب: انتخاب نرخ بهره‌ای که منعکس‌کننده ریسک قرارداد و شرایط بازار باشد، دشوار است، به‌ویژه در بازارهای با نرخ‌های نوسانی. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، واحد تجاری باید از نرخ‌های بازار یا نرخ استقراض خود استفاده کند.
• ارزیابی اهمیت مالی: تعیین اینکه آیا فاصله زمانی پرداخت‌ها تأثیر قابل توجهی دارد، نیازمند قضاوت حرفه‌ای است و ممکن است به تفسیرهای متفاوت منجر شود.
• پیچیدگی محاسبات: محاسبه ارزش فعلی در قراردادهای با پرداخت‌های متغیر یا چندمرحله‌ای زمان‌بر و نیازمند ابزارهای مالی پیشرفته است.
• تغییرات در شرایط اقتصادی: نوسانات در نرخ‌های بهره یا وضعیت مالی مشتری می‌تواند برآوردهای جزء مالی را نادرست کند، که نیاز به بازنگری دوره‌ای دارد.
• مستندسازی شواهد: اثبات وجود جزء مالی با اهمیت و معقولیت نرخ تنزیل نیازمند مستندات قوی، مانند تحلیل‌های بازار یا داده‌های مالی، است.

برای رفع این چالش‌ها، واحدهای تجاری باید از مدل‌های مالی دقیق، داده‌های بازار معتبر، و مشاوره با کارشناسان مالی استفاده کنند تا اطمینان حاصل کنند که حسابداری جزء مالی با اهمیت با الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15) هم‌راستا است.

مثال‌های عملی:

1. املاک و مستغلات: یک شرکت ساختمانی آپارتمانی را با قیمت ۱۰۰ میلیون تومان می‌فروشد، اما مشتری پرداخت را در اقساط سه‌ساله (سالانه ۳۵ میلیون تومان) انجام می‌دهد. فاصله زمانی پرداخت‌ها یک جزء مالی با اهمیت ایجاد می‌کند. با نرخ تنزیل ۵٪، ارزش فعلی اقساط حدود ۹۴.۵۵ میلیون تومان است. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، درآمد ۹۴.۵۵ میلیون تومان در زمان تحویل آپارتمان شناسایی شده و تفاوت (۵.۴۵ میلیون تومان) به‌عنوان درآمد بهره در طول سه سال ثبت می‌شود.

2. خودروسازی: یک شرکت خودروسازی خودرویی را با قیمت ۵۰۰ میلیون تومان می‌فروشد، اما مشتری ۴۵۰ میلیون تومان را به‌صورت پیش‌پرداخت و ۵۰ میلیون تومان را پس از دو سال پرداخت می‌کند. جزء مالی با اهمیت به دلیل تأخیر در پرداخت نهایی وجود دارد. با نرخ تنزیل ۴٪، ارزش فعلی ۵۰ میلیون تومان حدود ۴۶.۰۴ میلیون تومان است. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، درآمد ۴۹۶.۰۴ میلیون تومان (۴۵۰ + ۴۶.۰۴) در زمان تحویل خودرو شناسایی شده و تفاوت به‌عنوان هزینه بهره ثبت می‌شود.

3. خدمات فناوری: یک شرکت نرم‌افزاری خدمات ابری دوساله را با قیمت ۲۰ میلیون تومان ارائه می‌دهد، اما مشتری کل مبلغ را به‌صورت پیش‌پرداخت پرداخت می‌کند. پیش‌پرداخت یک جزء مالی با اهمیت ایجاد می‌کند. با نرخ تنزیل ۳٪، ارزش فعلی درآمد حدود ۱۸.۸۳ میلیون تومان است. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، درآمد ۱۸.۸۳ میلیون تومان به‌صورت تدریجی در طول دو سال شناسایی شده و تفاوت به‌عنوان هزینه بهره ثبت می‌شود.

تأثیر بر گزارشگری مالی:
جزء مالی با اهمیت به‌طور مستقیم بر مبلغ و زمان‌بندی درآمد گزارش‌شده تأثیر می‌گذارد. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، عدم شناسایی یا برآورد نادرست این جزء می‌تواند به بیش‌اظهاری یا کم‌اظهاری درآمد منجر شود. برای مثال، اگر اثر ارزش زمانی پول در یک قرارداد با پرداخت‌های تأخیری نادیده گرفته شود، درآمد به‌صورت غیرواقعی افزایش می‌یابد، که تصویر نادرستی از عملکرد مالی ارائه می‌دهد. این استاندارد تأکید دارد که واحدهای تجاری باید فرآیندهای محاسبه و تنظیم جزء مالی را مستند کرده و از نرخ‌های تنزیل معتبر استفاده کنند تا قابلیت اتکای صورت‌های مالی حفظ شود.

افشا و شفافیت:
بخش افشای استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران و قسمت مشابه در IFRS 15 الزام می‌کنند که واحدهای تجاری اطلاعات مربوط به جزء مالی با اهمیت را در یادداشت‌های توضیحی صورت‌های مالی افشا کنند. این افشا شامل موارد زیر است:

• شرح قراردادهایی که شامل جزء مالی با اهمیت هستند و دلایل شناسایی آن‌ها.
• نرخ‌های تنزیل استفاده‌شده و روش‌های محاسبه ارزش فعلی.
• تأثیر جزء مالی با اهمیت بر درآمد گزارش‌شده و بدهی‌ها یا دارایی‌های ناشی از قرارداد.
• قضاوت‌های حرفه‌ای اعمال‌شده در ارزیابی جزء مالی و مفروضات مرتبط.

این افشا، طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، به ذی‌نفعان امکان می‌دهد تا ریسک‌های مرتبط با زمان‌بندی پرداخت‌ها و ارزش زمانی پول را ارزیابی کرده و به گزارش‌های مالی اعتماد بیشتری داشته باشند.

گردآوری، ترجمه و تدوین
دکتر سید محمد باقرآبادی

انجمن حسابداران خبره ایران
نوآوری در اندیشه، پیشرو در عمل

این مفهوم در حسابداری به معنای ضمنی است. ضمنی (Implicit) به شرایط، تعهدات یا توافقاتی در یک قرارداد با مشتری اشاره دارد که به‌صورت صریح و مستقیم در متن قرارداد یا ارتباطات رسمی بیان نشده‌اند، اما از طریق رفتار طرفین، رویه‌های تجاری متداول، یا انتظارات معقول در چارچوب قرارداد قابل استنباط هستند. این شرایط ممکن است شامل انتظارات پرداخت، تحویل کالا یا ارائه خدمات باشند که به‌طور غیرمستقیم از اقدامات یا عرف‌های تجاری برداشت می‌شوند. در چارچوب بخش شناسایی قرارداد استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران و قسمت مشابه در IFRS 15، شرایط ضمنی برای شناسایی حقوق و تعهدات قابل اجرا در قراردادهایی که فاقد جزئیات صریح هستند، حیاتی‌اند و به‌عنوان مبنایی برای شناخت درآمد عمل می‌کنند. این مفهوم برای اطمینان از انعکاس کامل توافقات واقعی در گزارشگری مالی کلیدی است.

ویژگی‌ها و اهمیت:
شرایط ضمنی دارای ویژگی‌های زیر هستند:

• استنباط از رفتار یا عرف: شرایط ضمنی از اقدامات طرفین، رویه‌های تجاری متداول، یا انتظارات معقول در بازار استخراج می‌شوند، بدون اینکه به‌صورت مستقیم بیان شوند.
• قابلیت شناسایی: این شرایط باید به‌اندازه کافی مشخص باشند تا حقوق و تعهدات طرفین را تعریف کنند، حتی اگر در قرارداد کتبی ذکر نشده باشند.
• مکمل شرایط صریح: شرایط ضمنی اغلب شرایط صریح را تکمیل می‌کنند و به تفسیر کامل‌تر قرارداد کمک می‌کنند.
• نیاز به مستندسازی: برای اثبات شرایط ضمنی، شواهد مکتوب یا غیرمکتوب مانند مکاتبات، سوابق معاملات، یا رویه‌های تجاری مورد نیاز است.

اهمیت این مفهوم در بخش شناسایی قرارداد استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران و قسمت مشابه در IFRS 15 به این دلیل است که شرایط ضمنی می‌توانند قراردادهایی را که به‌صورت غیررسمی یا شفاهی منعقد شده‌اند، به‌عنوان قراردادهای معتبر برای شناسایی درآمد تأیید کنند. بدون در نظر گرفتن شرایط ضمنی، ممکن است توافقات واقعی بین طرفین نادیده گرفته شوند، که به کم‌اظهاری درآمد یا عدم انعکاس ارزش اقتصادی قرارداد منجر می‌شود. برای مثال، اگر یک مشتری به‌طور ضمنی متعهد به پرداخت بر اساس رویه‌های تجاری متداول باشد، این تعهد می‌تواند مبنای درآمد باشد، حتی بدون قرارداد کتبی. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، شرایط ضمنی از سوءتفاهم‌ها جلوگیری کرده و اطمینان می‌دهند که گزارش‌های مالی تمام جنبه‌های توافقات تجاری را منعکس می‌کنند. این مفهوم در صنایعی مانند خرده‌فروشی، خدمات محلی، کشاورزی، و تجارت بین‌المللی که توافقات غیررسمی رایج هستند، کاربرد گسترده‌ای دارد.

کاربرد در استاندارد حسابداری:
طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، شرایط ضمنی در مرحله اول چارچوب پنج‌مرحله‌ای شناسایی درآمد (شناسایی قرارداد با مشتری) برای ارزیابی اعتبار قرارداد و شناسایی حقوق و تعهدات قابل اجرا مورد توجه قرار می‌گیرند. فرآیند اعمال این مفهوم شامل مراحل زیر است:

1. شناسایی شرایط ضمنی: واحد تجاری باید شرایطی را که از رفتار طرفین، رویه‌های تجاری متداول، یا انتظارات معقول استنباط می‌شوند، شناسایی کند. این شرایط ممکن است از مکاتبات غیررسمی، سوابق معاملات گذشته، یا عرف‌های بازار استخراج شوند.
2. ارزیابی الزام‌آور بودن: واحد تجاری باید تأیید کند که شرایط ضمنی به‌صورت قانونی یا عرفی الزام‌آور هستند و حقوق و تعهدات طرفین را به‌طور قابل شناسایی تعریف می‌کنند.
3. ارتباط با تعهدات عملکردی: شرایط ضمنی برای شناسایی تعهدات عملکردی متمایز (مانند تحویل کالا یا ارائه خدمات) استفاده می‌شوند، که مبنای تخصیص قیمت معامله و شناسایی درآمد را تشکیل می‌دهند.
4. مستندسازی و بازنگری: واحد تجاری باید شواهد شرایط ضمنی را مستند کرده و در صورت تعدیل قرارداد (مانند تغییر در رویه‌های تجاری)، آن‌ها را بازنگری کند.

اگر شرایط ضمنی به‌اندازه کافی مشخص نباشند یا الزام‌آور تلقی نشوند، قرارداد ممکن است به‌عنوان معتبر برای شناسایی درآمد در نظر گرفته نشود، و مبالغ دریافتی به‌عنوان بدهی ثبت می‌شوند تا زمانی که شرایط تأیید شوند، طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15).

چالش‌ها و پیچیدگی‌ها:
شناسایی و اعمال شرایط ضمنی با چالش‌هایی مواجه است، از جمله:

• عدم وجود مستندات مکتوب: اثبات شرایط ضمنی در قراردادهای شفاهی یا غیررسمی دشوار است، به‌ویژه اگر شواهد مکتوب مانند ایمیل یا صورت‌جلسه محدود باشد. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، واحد تجاری باید از شواهد مکمل مانند سوابق معاملات یا رویه‌های تجاری استفاده کند.
• قضاوت حرفه‌ای: تفسیر شرایط ضمنی و تعیین الزام‌آور بودن آن‌ها نیازمند قضاوت حرفه‌ای است، که ممکن است به تفسیرهای متفاوت یا اختلاف‌نظر بین طرفین منجر شود.
• تفاوت‌های عرفی و فرهنگی: در برخی بازارها، شرایط ضمنی ممکن است بر اساس عرف‌های تجاری یا انتظارات فرهنگی شکل بگیرند، که تطبیق آن‌ها با استانداردهای حسابداری را پیچیده می‌کند.
• تغییرات در رفتار طرفین: تغییرات در رویه‌های تجاری یا رفتار مشتری ممکن است شرایط ضمنی را تحت تأثیر قرار دهد، که نیاز به بازنگری مداوم دارد.
• ریسک سوءتفاهم: شرایط ضمنی ممکن است به دلیل نبود وضوح صریح، به سوءتفاهم یا اختلاف بین طرفین منجر شوند، که اعتبار قرارداد را تضعیف می‌کند.

برای رفع این چالش‌ها، واحدهای تجاری باید از فرآیندهای مستندسازی قوی، شواهد مکتوب یا غیرمکتوب، و مشاوره با کارشناسان حقوقی یا حسابرسان استفاده کنند تا اطمینان حاصل شود که شرایط ضمنی با الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15) هم‌راستا هستند.

مثال‌های عملی:

1. خرده‌فروشی: یک فروشگاه مواد غذایی محلی به مشتریان ثابت اجازه می‌دهد کالاها را با وعده پرداخت در پایان ماه خریداری کنند، بدون قرارداد کتبی. این تعهد پرداخت به‌صورت ضمنی از طریق رویه‌های تجاری متداول و سوابق فروش گذشته استنباط می‌شود. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، این شرایط ضمنی معتبر بوده و درآمد در زمان تحویل کالا شناسایی می‌شود، مشروط بر احتمال وصول پرداخت.

2. خدمات کشاورزی: یک تاجر محصولات کشاورزی با کشاورزان محلی توافق می‌کند که محصولات را پیش از برداشت خریداری کرده و پرداخت را پس از فروش در بازار انجام دهد. این تعهد پرداخت به‌صورت ضمنی از طریق روابط تجاری طولانی‌مدت و مکاتبات تلفنی استنباط می‌شود. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، قرارداد معتبر است و درآمد در زمان انتقال کنترل محصولات ثبت می‌شود.

3. خدمات فناوری: یک شرکت نرم‌افزاری به‌طور منظم به‌روزرسانی‌های نرم‌افزاری را برای مشتری ارائه می‌دهد، بدون ذکر صریح این تعهد در قرارداد اصلی. این تعهد به‌صورت ضمنی از ایمیل‌های تأییدی و رویه‌های تجاری شرکت استنباط می‌شود. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، به‌روزرسانی‌ها به‌عنوان تعهد عملکردی متمایز شناسایی شده و درآمد به‌صورت تدریجی با ارائه آن‌ها ثبت می‌شود.

تأثیر بر گزارشگری مالی:
شرایط ضمنی به‌عنوان بخشی از ارزیابی اعتبار قرارداد، تأثیر مستقیمی بر شناسایی درآمد دارند. طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، نادیده گرفتن شرایط ضمنی می‌تواند به کم‌اظهاری درآمد منجر شود، در حالی که تفسیر نادرست آن‌ها ممکن است به شناسایی درآمد برای قراردادهای غیرمعتبر بینجامد. برای مثال، اگر یک توافق ضمنی معتبر نادیده گرفته شود، درآمد مربوط به یک معامله واقعی ثبت نمی‌شود، که عملکرد مالی را کمتر از واقع نشان می‌دهد. این استاندارد تأکید دارد که واحدهای تجاری باید شرایط ضمنی را مستند کرده و از شواهد عینی برای پشتیبانی از تحلیل‌های خود استفاده کنند تا قابلیت اتکای صورت‌های مالی حفظ شود.

افشا و شفافیت:
بخش افشای استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران و قسمت مشابه در IFRS 15 الزام می‌کنند که واحدهای تجاری اطلاعات مربوط به شرایط ضمنی در قراردادها را در یادداشت‌های توضیحی صورت‌های مالی افشا کنند. این افشا شامل موارد زیر است:

• شرح شرایط ضمنی شناسایی‌شده در قراردادها، مانند تعهدات استنباط‌شده از رویه‌های تجاری.
• شواهد و منابع اطلاعاتی (مانند مکاتبات، سوابق معاملات، یا عرف‌های تجاری) که شرایط ضمنی را تأیید می‌کنند.
• قضاوت‌های حرفه‌ای اعمال‌شده در ارزیابی شرایط ضمنی و الزام‌آور بودن آن‌ها.
• تأثیر شرایط ضمنی بر درآمد گزارش‌شده یا بدهی‌های ناشی از قرارداد.

این افشا، طبق الزامات استاندارد حسابداری شماره ۴۳ ایران (IFRS 15)، به ذی‌نفعان امکان می‌دهد تا شفافیت و اعتبار قراردادهای مبتنی بر شرایط ضمنی را ارزیابی کرده و به گزارش‌های مالی اعتماد بیشتری داشته باشند.

گردآوری، ترجمه و تدوین
دکتر سید محمد باقرآبادی

انجمن حسابداران خبره ایران
نوآوری در اندیشه، پیشرو در عمل